Τμήμα Νοσηλευτικής

Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο

Η μελέτη LATO

Lifestyle and Attitudes in a Student Population (LATO)

 

Επιστημονικός υπεύθυνος: Δρ Γιώργος Κριτσωτάκης

Τίτλος έργου: Διερεύνηση του κοινωνικού κεφαλαίου και άλλων παραγόντων ως προσδιοριστών των αλλαγών στις συμπεριφορές υψηλού υγειονομικού κινδύνου κατά την έναρξη της ενήλικης ζωής: προοπτική μελέτη 36 μηνών.

Στόχος – προσδοκώμενα αποτελέσματα:

Οι κύριες αιτίες πρόωρων θανάτων, νοσηρότητας, αναπηρίας και μείωσης της ποιότητας ζωής στην Ελλάδα, αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο (καρδιαγγεικά νοσήματα, νεοπλασίες κ.ά.), οφείλονται σε παράγοντες κινδύνου που προκύπτουν από συμπεριφορές, όπως οι λανθασμένες διατροφικές συνήθειες, η χρήση καπνού, αλκοόλ, ή νόμιμων και παράνομων ναρκωτικών ουσιών, η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας. Ειδικά για τις ηλικίες 18-25, η πρώτη αιτία θανάτων και αναπηρίας είναι τα τροχαία συμβάντα που σχετίζονται με λανθασμένες οδηγικές συμπεριφορές, όπως οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ, η μη χρήση κράνους και ζώνης ασφαλείας κατά την οδήγηση κ.ά.

Αρκετές έρευνες, έως τώρα, εστιάζουν στην καταγραφή αυτών των συμπεριφορών μεμονωμένα, όμως λίγες διερευνούν συνολικά τους μηχανισμούς και τις συνθήκες μέσα στις οποίες πραγματοποιείται η εξέλιξή τους. Με απλά λόγια, οι έως τώρα έρευνες αναφέρουν ότι π.χ. το 25% του πληθυσμού καπνίζει, όμως δεν αναφέρουν τη συνύπαρξη ταυτόχρονα και των άλλων συμπεριφορών. Σε επίπεδο παρέμβασης αυτό είναι ανεπαρκές διότι αντιμετωπίζει ένα άτομο που μόνο καπνίζει και έχει κατά τα άλλα σωστές υγιειονομικές συμπεριφορές, ως όμοιο με ένα άλλο που καπνίζει, κάνει χρήση ουσιών, δεν κάνει κάποια φυσική δραστηριότητα και δεν καταναλώνει καθόλου φρούτα και λαχανικά. Αυτό λειτουργεί αποτρεπτικά στη δημιουργία αποτελεσματικών προληπτικών παρεμβάσεων. Ενώ η κινητοποίηση των ατόμων για τροποποίηση μίας συμπεριφοράς (π.χ. διακοπή καπνίσματος) μπορεί να είναι εφικτή, είναι πιο δύσκολο, από πλευράς πόρων, να γίνει παρέμβαση για την κάθε μία συμπεριφορά ξεχωριστά. Κατανοώντας το πως οι συμπεριφορές σχετίζονται και συμεταβάλλονται, θα μας οδηγήσει στο να ομαδοποιήσουμε τις παρεμβάσεις μας σε επίπεδο πρόληψης.

Η μελέτη «ΛΑΤΩ» (LATO, Lifestyle and Attitudes in a Student Population) στοχεύει στο να εντοπίσει τις επικίνδυνες για την υγεία συμπεριφορές που συνυπάρχουν και συμμεταβάλλονται στους νέους ενήλικες. Για παράδειγμα, όταν αυξάνεται η χρήση αλκοόλ, μειώνεται η χρήση προφυλάξεων κατά την ερωτική επαφή και αυξάνεται ο αριθμός των τροχαίων. Με την ταυτόχρονη καταγραφή των συμπεριφορών θα κατανοήσουμε την αθροιστική, συνεργιστική ή δυναμική σχέση μεταξύ τους.

Επιπρόσθετα, η μελέτη στοχεύει στην κατανόηση των παραγόντων που σχετίζονται με τις αλλαγές στο σύνολο των συμπεριφορών υψηλού υγιειονομικού κινδύνου. Θέλοντας να απαντήσουμε στο ερώτημα γιατί ορισμένα άτομα έχουν ή ξεκινούν μία συνήθεια (π.χ. κάπνισμα) ενώ άλλα όχι, μελετήσαμε παράλληλα πλήθος προσδιοριστικών παραγόντων των συμπεριφορών υγείας, όπως: κοινωνικούς-οικολογικούς παράγοντες και το κοινωνικό κεφάλαιο, τα κοινωνικοδημογραφικά χαρακτηριστικά των φοιτητών και των οικογενειών τους και παράγοντες που σχετίζονται με την φοιτητική ζωή.

Η μελέτη επικεντρώνεται, χωρίς να περιορίζεται, στους παρακάτω συμπεριφορικούς και μεταβολικούς παράγοντες κινδύνου: (1) Κάπνισμα, (2) Κατανάλωση και κατάχρηση αλκοόλ, (3) Φυσική δραστηριότητα, (4) Διατροφικές συνήθειες (κατανάλωση πρωινού, φρούτων και λαχανικών κ.ά), (5) Οδηγικές συμπεριφορές, (6) Σεξουαλικές πρακτικές (χρήση προφυλακτικού, αριθμός ερωτικών συντρόφων κ.ά.), (7) Χρήση νόμιμων και παράνομων ναρκωτικών ουσιών, (8) Στοματική υγιεινή, (9) Προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας για τον γυναικείο πληθυσμό (10) Εγκαύματα από τον ήλιο (11) Δείκτες καθιστικής ζωής (12) Δείκτη Μάζας Σώματος (13) Bullying – cyber bullying.

Επιστημονικές δημοσιεύσεις:

  1. Kritsotakis, G., Georgiou, E. D., Karakonstandakis, G., Kaparounakis, N., Pitsouni, V., & Sarafis, P. (2020). A Longitudinal Study of Multiple Lifestyle Health Risk Behaviours Among Nursing Students and Non-Nursing Peers. International journal of nursing practice,
  2. Kritsotakis G, Papadakaki M, Tumwesigye R. (2019) Clustering of risky driving behaviours and associations with seatbelt and helmet use – a descriptive cross-sectional study among young adults. Epidemiology, Biostatistics, and Public Health 16(2), e13041-1 / e13041-11.
  3. Kritsotakis G, Konstantinidis T, Androulaki Z, Rizou E, Asprogeraka E-M, Pitsouni V. (2018). The relationship between smoking and convivial, intimate and negative coping alcohol consumption in young adults. Journal of Clinical Nursing 27 (13-14), 2710-2718. doi: 10.1111/jocn.13889
  4. Kritsotakis G, Papanikolaou M, Androulakis E, Philalithis ΑΕ. (2017) Associations of bullying and cyberbullying with substance use and sexual risk-taking in young adults. Journal of Nursing Scholarship 49(4):360-370. doi: 10.1111/jnu.12299
  5. Kritsotakis G, Psarrou M, Vassilaki M, Androulaki Z & Philalithis AE. (2016). Gender differences in the prevalence and clustering of multiple health risk behaviours in young adults. Journal of Advanced Nursing 72(9), 2098–2113. doi:10.1111/jan.12981
  6. Συλλιγάρδου Ε., Φιλαλήθης A.E., Κριτσωτάκης Γ. (2016). Ευμάρεια της οικογένειας, κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο και διατροφικές συνήθειες πρωτοετών φοιτητών. Ελληνικό περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήμης 9(1): 38-51. (http://journal-ene.gr/?p=3269)
  7. Κριτσωτάκης Γ. (2015). Άρθρο σύνταξης: Συμπεριφορικοί Παράγοντες Κινδύνου για την Υγεία. Προκλήσεις και Προτάσεις για τους Νοσηλευτές. Ελληνικό περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήμης, 8(3), 3-5. (http://journal-ene.gr/?p=3100)

 

Παρουσιάσεις σε διεθνή επιστημονικά συνέδρια:

  1. Kritsotakis, V. Georgiou, G. Karakonstandakis, N. Kaparounakis, C. Melas, V. Pitsouni. From nursing students to nurses: a 4-year longitudinal comparison of multiple lifestyle risk behaviors among nursing students and non-nursing peers. International Conference and CNR, Singapore, (International Council of Nurses), 27 June – 1 July 2019.
  2. Kritsotakis, Z. Smirnaki, V. Pitsouni, C. Athanasaki, M. Veloglou, V. Georgiou. An exploration of the ´Problem Behavior Theory´: associations of smoking with multiple health risk behaviors during two consecutive years in young adults. International Conference and CNR, Singapore, (International Council of Nurses), 27 June – 1 July 2019.
  3. Kritsotakis G, Pitsouni V, Koutra K, Ratsika N, Melas C. An exploration of the ‘Problem behavior theory’: Associations of driving violations with 14 lifestyle behavioral risk factors in young adults. 145th Annual Public Health Association Meeting 2017, Nov. 4-8, Atlanta (GA), USA.
  4. Papanikolaou M, Kritsotakis G, Androulakis E, Philalithis T. Associations of bullying during secondary education with substance use and sexual risk-taking in University students. International Conference and CNR, Barcelona, Spain (International Council of Nurses) 27 May-01 June 2017.
  5. Kritsotakis G, Androulaki Z, Rizou E, Asprogeraka EA, Papadopetraki K, Pitsouni V. Associations of drinking context with cigarette use in 1st year college students: A cross-sectional analysis. International Conference and CNR, Barcelona, Spain (International Council of Nurses) 27 May-01 June 2017.
  6. Kritsotakis G, Papadakaki M, Pitsouni V, Androulaki Z. Clustering of risky driving behaviors and associations with seatbelt and helmet use in young adults. 144th Annual Public Health Association Meeting 2016 / Oct. 29-Nov. 2, Denver (CO), USA.
  7. Kritsotakis G, Konstantinidis T, Kleisiaris C, Zografakis M, Pitsouni V, Androulaki Z. Differences in the prevalence of health risk behaviours between male and female young adults: the LATO Study in Greece. International Conference and CNR, COEX, Seoul, Republic of Korea (International Council of Nurses) 19-23/6/2015.
  8. Kritsotakis G, Papadakaki M, Koutra K, Vassilaki M, Pitsouni V, Androulakis M, Papageorgi I, Chatzi L, Androulaki Z, Philalithis A. Associations of multiple health risk behaviors with licensed and unlicensed driving in young adults. ‘25th Annual Art & Science of Health Promotion Conference’ Manchester Grand Hyatt, San Diego, California, ΗΠΑ, 30 Μαρτίου – 3 Απριλίου
  9. Kritsotakis G., Papanikolaou M, Philalithis A.E. Bullying, cyber-bullying and health risk behaviours in emerging adulthood. 8th Annual European Public Health, Milan 14-17 October 2015. Eur J Public Health (2015) 25 (suppl_3): ckv175.093. DOI: https://doi.org/10.1093/eurpub/ckv175.093
  10. Kritsotakis G, Vassilaki M, Chatzi L., Konstantinidis T., Androulakis E., Brokalaki H, Philalithis A.E. Binge drinking is associated with drinking context in young adults: a cross-sectional analysis. 8th Annual European Public Health Conference, Milan, 14-17 October 2015. Eur J Public Health (2015) 25 (suppl_3): ckv170.024. DOI: https://doi.org/10.1093/eurpub/ckv170.024
  11. Kritsotakis G., Konstandinidis T, Psarrou M, Bellali T, Philalithis E.A. Gender is a Strong Predictor of Multiple Health Risk Behaviors in Young Adults: the LATO Study in Greece. 2nd International Conference on Public Health Strategies and Priorities at Vlora Faculty of Public Health, November 6-7, 2015, Albania.
  12. Kritsotakis G. Injury risk in emerging adulthood: clusters of accident risk behaviours International conference on Road Safety, Heraklion-Greece 22-23 October 2015.

 

Χρηματοδότηση του έργου: 

Το έργο υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος “Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση”, Πράξη Αρχιμήδης ΙΙΙ και συγχρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο) και εθνικούς πόρους (Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς 2007-2013).

 
 
Το έργο LATO
ΦΥΛΑΔΙΟ 1
ΦΥΛΑΔΙΟ 2